9 binin üzerinde sokağa sahip olan Fes Medinesi (Fes el-Bali), 8. yüzyıla kadar uzanan tarihiyle dünyanın en büyük Orta Çağ yerleşimi olarak UNESCO Dünya Mirası Listesi’nde yer almaktadır. Günümüzde modern hayattan izole yapısıyla dikkat çeken bu bölge, 280 hektarlık bir alanı kaplayarak dünyanın en büyük “araçsız şehir bölgesi” unvanını taşımaktadır.
DÜNYA ÇAPINDAKİ LABİRENT: Fes Medinesi, dar sokaklar ve karmaşık bir yapıda oluşan bir labirentten meydana gelmektedir. Bu alan, tamamen yayalar ve yük hayvanları için tasarlanmıştır. Motorlu araçların girişi kesinlikle yasaktır ve tüm lojistik işlemler eşekler ve el arabalarıyla gerçekleştirilir. Ayrıca, kalın taş duvarlar ve labirent benzeri düzen nedeniyle dijital navigasyon sistemleri bu bölgede etkili bir şekilde çalışmamaktadır. Bu sebeple, yerel yönetimler ziyaretçilerin kaybolma riskine karşı lisanslı rehber kullanmalarını öneriyor.
CANLI TİCARET MERKEZİ: Fes Medinesi, müze statüsündeki yerler gibi değil; yüzyıllar öncesine dayanan üretim yöntemlerini devam ettiren aktif bir ticaret merkezi olarak işlev görüyor. Şehirdeki ticaret, zanaat türlerine göre ayrılmış “suk” yani çarşı sistemine dayanıyor. Bakırcılar, dokumacılar ve seramik ustaları belirli sokaklarda bir araya gelmiş durumda. Ayrıca, 857 yılında kurulan ve dünyanın en eski faal üniversitesi olarak kabul edilen El-Karaviyn, Medine’nin tam merkezinde yer alıyor. Bölgenin en tanınmış noktalarından bir diğeri olan Chouara (Şuara) Tabakhaneleri’nde ise deri işleme süreçleri, Orta Çağ yöntemleriyle büyük taş havuzlarda devam ettirilmektedir.
KORUMA VE RESTORASYON ÇALIŞMALARI: 1981 yılında UNESCO tarafından koruma altına alınan Fes Medinesi’nde yerel yönetimler, geniş çaplı restorasyon projeleri yürütmektedir. Tarihi çeşmeler, medreseler ve şehir kapıları, orijinal yapılarına uygun olarak yenileniyor. Uzmanlar, araç trafiğinin olmayışının, egzoz gazı ve titreşim kaynaklı zararları engelleyerek tarihi yapıların korunmasına yardımcı olduğunu vurguluyor.
